จิตแท้ใจเดิมมันรักมันชังไม่เป็นดอก พออารมณ์เข้าไปประกอบจิต จิตก็วิ่งตามโลกวิ่งตามอารมณ์ จิตไม่รู้เท่า จิตโง่ จิตหลง จิตอวิชชา จึงไปรับเอาโลก รับเอาอารมณ์เข้าไป มันเข้าไปผสมธรรม อารมณ์ผสมจิต จิตก็เลยกลายเป็นโลก กลายเป็นอารมณ์

..จิตแท้ใจเดิมมันรักมันชังไม่เป็นดอก พออารมณ์เข้าไปประกอบจิต จิตก็วิ่งตามโลกวิ่งตามอารมณ์ จิตไม่รู้เท่า จิตโง่ จิตหลง จิตอวิชชา จึงไปรับเอาโลก รับเอาอารมณ์เข้าไป มันเข้าไปผสมธรรม อารมณ์ผสมจิต จิตก็เลยกลายเป็นโลก กลายเป็นอารมณ์

ถ้ามีสติสัมปชัญญะ รู้ตัวอยู่ รู้ว่าจิต รู้ว่าจิตว่าใจ สักแต่ว่าใจไม่ใช่สัตว์บุคคลตัวตนเราเขา อารมณ์เข้าไปกระทบ ก็เหมือนเค้าโยน ก้อนหิน โยนไม้ลงไปใส่น้ำ น้ำมันนิ่ง ใจมันนิ่ง เป็นวิสังขารอยู่อย่างงี้ มันว่างเป็นภวังคจิต เป็นวิสังขารอยู่อย่างงี้ มันว่างเป็นภวังคจิต เป็นวิสังขารอยู่อย่างงี้ เมื่ออารมณ์ไปกระทบก็เหมือนเขาโยนก้อนดินก้อนหินก้อนกรวด โยนไม้ลงไปในน้ำ

น้ำปกติมันจะนิ่งใส อยู่ เวลาอารมณ์ไหลเข้าไปทวารใดทวารหนึ่ง ก็เหมือนเขาโยนอะไรลงไปใส่น้ำ น้ำก็เลยกระเพื่อม ใจของเราก็เลยกระเพื่อม ออกรับอารมณ์ถ้าเราหลงอยู่ก็เรียกว่าอวิชชาตามนอน

ถ้าเรารู้อยู่ใจหนิ ไม่มีสัตว์บุคคลตัวตนเราเขา สัมปชัญญะ รู้ตัวอยู่ รู้ว่าเราไม่มี อันนี้มันเป็นจิตมันทำงาน น้ำมันกระเพื่อม เฉยๆ ใจมันทำงาน ใจมัน นึกคิดปรุงแต่งไปก็เรียกว่ากิริยาอาการของใจ กิริยาอาการของน้ำ มันถูกอารมณ์ไป น้ำก็คือน้ำใจนี่แหละ อารมณ์ไปกระทบมันก็เลยกระเพื่อม

ถ้าผู้มีสติปัญญาก็รู้ว่า ที่มันมากระเพื่อมหนิ คืออารมณ์ภายนอกมาประกอบจิตใหม่เฉยๆ มันเกิดขึ้นแล้วก็ดับ นี่ล่ะเค้าอยากให้เห็นเกิดเห็นดับที่พูดไปเดี๋ยวนี้ มันกระเพื่อมแล้วมันหยุดกระเพื่อมแล้ว ก็หมดแรงกระเพื่อมแล้วก็ดับ จิตทำงาน นิดเดียว 16 17 ขณะจิต แล้วมันก็ดับลง จิตทำงานเค้าเรียกว่าวิถีจิต จิตดับลงก็เรียกภวังคจิต

ถ้าเป็นจิตแท้ใจเดิมก็เรียกภวังคจิต เข้าใจมั้ยล่ะทีหนิหือ นี่เราเลยไปถือเอาแรงกระเพื่อมนั่นล่ะ แรงกระเพื่อมอารมณ์เข้าไปกระทบเรารู้ไม่เท่าเอาไม่ทัน จึงมีอารมณ์ จึงไปแบกเอาโลกแบกเอาอารมณ์แบกเอาสมมติ ทำให้เกิดความโลภความโกรธความหลง มันมีแค่นี้ล่ะ..


บางส่วนจาก ๐๘.สังขาร
พระธรรมเทศนาหลวงตาศิริ อินฺทสิริ
https://youtu.be/Ce9dveBVqn0?t=34m23s
(34:23 - 37:43)